Search This Blog

Loading...

Friday, August 29, 2014

Mindanao languages, products, artifacts, regions

 Mindanao languages

The languages are divided into Manobo and Danao groups,  and the Subanun language.

Danao languages
They are spoken in Maguindanao and Maranao, with a million speakers.

Each language has a dialect called Iranun; the Maranao Iranun is spoken in Borneo, in Malaysian Sabah.

Subanon language
The Subanen language (also Subanon and Subanun) is an Austronesian language belonging to the Mindanao languages .   Considered  as a dialect cluster more than a monolithic language.  Subanen is spoken in areas of Zamboanga Peninsula namely the provinces of Zamboanga Sibugay,  Zamboanga del Norte and Zamboanga del Sur, and in Misamis Occidental of Northern Mindanao.  There is also a sizeable Subanen community in Misamis Oriental.  Most go by the name of Subanen, Subanon or Subanun, while those who adhere to Islam refer to themselves as Kalibugan.

Manobo languages
Their speakers are primarily located around Northern Mindanao, Central Mindanao (presently called SOCCSKSARGEN) and Caraga regions where they are natively spoken. Some outlying groups make Manobo geographically discontiguous as other speakers can be located as far as the southern peninsula of Davao Oriental, southern parts of Davao del Sur and coastal areas of Sultan Kudarat. The Kagayanen speakers are the most extremely remote and can be found in certain portions of Palawan.

South Mindanao languages
The South Mindanao or Bilic languages are a group of related languages spoken by the Bagobo, B'laan, T'boli, and Tiruray peoples of the southern coast of Mindanao Island in the Philippines. They are not part of the Mindanao language family that covers much of the island. The languages are,

Bagobo (Giangan)
Blaan
Tboli
Tiruray

Products of mindanao

Mindanao is home to the biggest pineapple plantation (Del Monte Corporation and Dole Phils), tomatoes, Bananas (Stanfilco), in Bukidnon, the logging business is thriving, so lumber is plentiful, sugarcane plantation of Zubiri and Fortich are so wide, hence there are lots of sugarcane and sugar products, corn, rice and much more. In Davao, it's known for durian and abaca.


Mindanao Artifacts

Kris
The kris is the most famousMoro weapon. found inevery Moro tribe and it was a key symbol of a man’s
status and rank in society aswell as being a powerfultalisman.

Ethnic Brasswork
this antique brass container for betelnuts and buyo leaves.   The design is from muslimMindanao, either Maranao orMaguindanao.

Malong
Maguindana woman's cotton malong  (tubulargarment), Mindanao, 19th century. 155 cm x 82cm each side (tubular).


Mindanao Regions

The six regions are:

Zamboanga Peninsula (Region 9)
Isabela City
Zamboanga del Norte
Zamboanga del Sur with Zamboanga City
Zamboanga Sibugay

Northern Mindanao (Region 10)
Bukidnon
Camiguin
Lanao del Norte with Iligan City
Misamis Occidental
Misamis Oriental with Cagayan de Oro City

Davao Region (Region 11)
Compostela Valley
Davao del Norte
Davao Oriental
Davao del Sur with Davao City
Davao Occidental

SOCCSARGEN Region (Region 12)
South Cotabato with General Santos City and Koronadal City
Cotabato
Cotabato City is a part of Maguindanao but a part of SOCCKSARGEN Region
Sarangani

Caraga Region (Region 13)
Agusan del Norte with Butuan City
Agusan del Sur
Surigao del Norte with Surigao City
Surigao del Sur
Island Province of Dinagat

Autonomous Region for Muslim Mindanao (ARMM Region)
Sultan Kudarat
Basilan except Isabela
Lanao del Sur
Maguindanao except Cotabato
Sulu

Tawi-Tawi

Wednesday, August 13, 2014

Ang paglilitis – Maikling kwento mula sa Cambodia

Ang paglilitis  – kwentong bayan ng Cambodia

Noong unang panahon sa kaharian ng Cambodia, may isang binata ang umibig sa isang dalaga, sya ay pumunta sa magulang nito upang sabihin na nais niya itong pakasalan.  “Gusto ko pong hingin ang kamay ng inyong anak at kami ay magpapakasal.”  Ang sabi ng kanyang magulang, “kailangan mo munang dumaaan sa mga pagsubok.   Kailangan mo munang ilubog sa tubig na hanggang leeg na nakatali ang mga paa ng tatlong araw at tatlong gabi.   Kahit na ikaw ay nilalamig, hindi ka maaaring gumalaw upang mapawi ito.  Kapag nalampasan mo ang pagsubok na ito sa pamamagitan ng iyong lakas ng loob maaari mong makuha ang kamay ng aming anak upang magpakasal.”  At ang binata ay pumayag sa kasunduan at sya ay tinalian at inilubog sa tubig.

Makalipas ang dalawang gabi at dalawang araw na pagkakalobog sa lawa, nakita niya ang isang sunod sa ibabaw ng burol.  Sya ang pagod at nilalamig na,  itinaas niya ang kanyang kamay at itinuro ang apoy sa di kalayuan.  At sa pagkakataong iyon ang magulang ng babae ay bumaba sa may lawa at nakita ang kanyang ginawa.  At naisip nilang gusto lamang ng lalaki na mainitan ang kanyang sarili sa apoy mula sa malayong burol at di niya natupad ang isa sa mga kondisyon.  At tumanggi silang magpakasal ang kanilang anak.

Ang binata ay nagalit ng dahil dito at siya ay umalis upang magreklamo sa mahistrado.  Inimbita ng opisyal ang magulang ng babae at ang hinuhusgahan.   Ang magulang ng babae ay pumayag at dahil sila ay mayaman nagawa nilang magbigay ng mga regalo sa mahistrado.  Subalit, ang binata ay mahirap at walang maibigay sa mahistrado, at ito ay nagbigay ng hatol. “ang binata ay di tumupad sa mga kondisyon ng pagsubok sa pamamagitan ng pagpapainit sa kanyang sarili.  Sya ay natalo sa paglilitis na ito.  Hindi niya maaaring pakasalan ang dalaga.  At sa karagdagan, kailangan niyang bayaran ang nagtatanggol sa pamamagitan ng pabibigay ng salo-salo sa ating lahat.”  Ng marinig ng binata ang nagging hatol, siya ay nagalit at nabalisa, sya ay umalis na nagrereklamo ng sobrang sakit.  Sa kanyang paguwi, nadaan niya ang hukom na kuneho. “bakit ka nalulungkot, kapatid?”ang tanong ng hukom ng kuneho. “kailangan kung umalis at maghanda ng isang salu-salo,” ang sagot ng binata. “ah” ang sabi ng hukom na kuneho, “magpatuloy ka at maghanda ng piging; pagkatapos bumalik ka at ako’y sunduin at isama sa handaan.  Maaari akong manalo sa kasong ito kung susundin mo ang sasabihin ko.  Kapag naghanda ka ng pagkain, huwag mong lalagyan ng asin ang sabaw.  Ilagay mo ang asin sa ibang putahe.”

Tuwang tuwa ang binata sapagkat alam niyang tutulunga siya ng hukom na kuneho.  At sya ay umalis upang ihanda ang salu-salo, siniguro niyang walang asin ang sabaw katulad ng sinabi nito.  At kaniyang inihain ang salu-salu kasama ang hukom na kuneho sa magulang ng dalaga at sa mahistrado.  Nakita ng mahistrado ang hukom na kuneho at kanya itong tinanong: “Kapatid na kuneho, bakit ka naririto?” “Naririto ako upang ikaw ay tulungan sa kasong ito”  ang sagot ng hukom na kuneho. “Ahhh” ang sabi ng Mahistrado, “Tumigil ka muna at sumama sa kainang ito kasama naming?”

At ng ang salu-salo ay inihain, unang kumain ang Mahistrado.  Dalawang malalaking subo sa sabaw ang kanyang ginawa at nagsabi, “Bakit hindi nilagyan ng asin ang sabaw na ito?” ang hukom na kuneho ay mabilis na sumagot sa kanya, “Ang apoy na lumiliyab sa ibabaw ng malayong burol mula sa binata ay ipinagpalagay na nakapagpainit sa kanya.  Paanong ang asin para sa sabaw, ng inilagay malayo sa sabaw ay hindi nagbigay ng lasa ditto?”   Ang Mahistrado ay napahiya at natahimik.  Ang kaso ng binata ay agad na binaliktad at inihayag na nanalo at agad na ipinakasal sa dalaga.

“Ang paglilitis” sa kulturang pakahulugan.
 Sa nasabing kwento, ang huwes ay nasuhulan ng mayamang pamilya at nagbigay ng pabor na desisyon sa kanila.  Ito ay nagsasalamin sa katiwalian sa sistema ng katarungan na nararanasan ng maraming tao sa Cambodia.   At saka, ang kwento ay hindi nagasabi kung ano ang nararamdaman ng dalaga para sa binatang nais syang pakasalan.  Ang kwento ay nagsasaad lamang ng hiling ng magulang at ng binata na nais magpakasal subalit hindi binangit ang ukol sa dalagang ito.


http://hayzkul.blogspot.com/ - ang may salin mula sa pagkakasulat sa Ingles